Rize Ticaret Avukatı

Rize'nin ticari hayatı, Türkiye'nin çay sanayisinin merkezinde kurulmuştur. Kamuya ait ÇAYKUR fabrikalarının yanında, il genelinde çok sayıda özel çay fabrikası, paketleme ve harmanlama tesisi, kendi markasıyla ülke çapında satış yapan aile şirketleri bulunur. Bunlara Rize Limanı çevresindeki lojistik faaliyetler, inşaat ve yapı malzemesi sektörü, yaylalarda ve sahilde hızla büyüyen turizm işletmeleri eklenir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Rize'de faaliyet gösteren tacirlere ve şirketlere, sözleşme aşamasından ortaklık uyuşmazlıklarına ve alacak tahsiline kadar ticaret hukuku danışmanlığı veriyoruz.

Aile Şirketlerinde Ortaklık Uyuşmazlıkları

Rize'deki özel çay işletmelerinin büyük bölümü, kurucusunun çocukları ve torunlarıyla yönetilen aile şirketleridir. Kuşak değişimi, bu şirketlerde en çok uyuşmazlık doğuran dönemdir. Kurucunun ölümüyle payların mirasçılara geçmesi, şirkette fiilen çalışan ortaklarla yalnızca kâr payı bekleyen ortaklar arasında çıkar ayrılığı yaratır. Limited şirketlerde ortaklıktan çıkma ve çıkarılma, haklı sebeple şirketin feshi, kâr dağıtımı yapılmaması, genel kurul kararlarının iptali ve müdürlerin sorumluluğu davaları bu dönemde gündeme gelir. Anonim şirketlerde ise azınlık haklarının kullanılması, özel denetim talebi ve yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu öne çıkar.

Bu uyuşmazlıkların önemli bir kısmı, şirket kurulurken esas sözleşmeye eklenecek birkaç hükümle önlenebilir: pay devrinde önalım ve onay mekanizmaları, ortaklar arasında çıkmaz durumunda izlenecek yol, mirasçıların şirkete girişine ilişkin düzenlemeler ve ortakların şirketle rekabet yasağı. Rize'de aile içi güven ilişkisi nedeniyle bu hükümlerin ihmal edilmesi sık görülen bir durumdur.

Ticari Alacaklar, Çek ve Senet

Çay sektöründe yaş çay alımı, paketleme malzemesi, nakliye ve bayilik ilişkilerinde vadeli satış yaygındır. Kampanya döneminde yüksek nakit ihtiyacı, sezon sonunda ise tahsilat sıkıntısı ortaya çıkar. Ticari alacaklar için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda dava şartıdır. Çek ve senede dayanan alacaklarda kambiyo senetlerine özgü takip yolu hızlı bir tahsil imkânı sunar; borçlunun itirazı için süre beş gündür. Karşılıksız çek düzenlemenin cezai sonuçları da ayrıca değerlendirilmelidir.

Rize Adliyesi'nde ayrı bir asliye ticaret mahkemesi bulunup bulunmadığı kaynaklarda açıkça teyit edilemediğinden, ticari davaların görüleceği mahkeme dosya bazında belirlenmelidir; ayrı ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi ticari davalara ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar. İstinaf incelemesi ise Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.

Haksız Rekabet ve Ürün Taklidi

Rize'nin adı bir ürün değeri taşıdığından, haksız rekabet dosyaları da bu değerin çevresinde toplanır. Başka bölgelerde üretilen ya da ithal edilen çayın Rize çayı izlenimi verecek ambalajlarla satılması, tanınmış bir paket tasarımının taklit edilmesi, eski çalışanların ticari sırları ve müşteri listelerini rakip firmaya taşıması tipik örneklerdir. Haksız rekabet davalarında tespit, men, ref ve tazminat talep edilebilir. Marka ve coğrafi işaret ihlalleri ise ayrıca sınai mülkiyet hukuku kapsamında değerlendirilir.

Rize Ticaret Borsası ve Rize Ticaret ve Sanayi Odası kayıtları, ticari defterler ve e-fatura arşivi, bu dosyalarda tacirin elindeki en önemli delil kaynaklarıdır; ticari defterlerin usulüne uygun tutulması davada lehe delil olarak kullanılabilmesinin şartıdır.

Bayilik, Distribütörlük ve Tedarik Sözleşmeleri

Bayilik sözleşmeleri: Rize'den çıkan çay markalarının diğer illerdeki bayileriyle yaptığı sözleşmelerde bölge münhasırlığı, satış hedefi ve fesih koşulları sık tartışılır.
Denkleştirme talebi: Acentelik ilişkisinin sona ermesinde, şartları varsa acenteye denkleştirme tazminatı ödenmesi gündeme gelir.
Nakliye ve lojistik: Liman ve karayolu taşımalarında yükün hasarı, gecikme ve taşıyıcının sorumluluğu.
Turizm işletmeleri: Otel ve pansiyon devirlerinde işletme devri, devralanın borçlardan sorumluluğu ve kira ilişkisi.

Konkordato ve Mali Sıkıntı

Hasat verimi, alım fiyatları ve finansman maliyetleri, Rize'deki küçük çay işletmelerini kimi yıllarda zor durumda bırakabilir. Borçlarını vadesinde ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesi altında olan şirket, konkordato yoluyla alacaklılarıyla yeniden yapılandırma imkânı arayabilir. Konkordato başvurusu ciddi bir ön hazırlık, gerçekçi bir ödeme projesi ve bağımsız denetim raporu gerektirir. Alacaklı tarafta ise konkordato sürecinde alacağın kaydettirilmesi ve projeye itiraz hakları kullanılmalıdır.

Rize'den Sorular

Babamızdan kalan çay şirketinde kardeşim tek başına karar veriyor; ne yapabilirim?

Ortaklık türüne göre bilgi alma ve inceleme hakkı, genel kurul toplantıya çağrı, kararların iptali ve gerektiğinde haklı sebeple çıkma ya da fesih davası seçenekleri vardır. Hangi yolun uygun olduğu esas sözleşme ve pay dağılımıyla birlikte değerlendirilir.