Rize'de boşanma kararı veren bir çiftin önündeki sorular, büyükşehirdekilerden biraz farklıdır. Eşlerden biri yılın büyük kısmını İstanbul'da ya da Almanya'da geçiriyor olabilir; aile evi köyde, babadan kalma bir çay bahçesinin ortasında olabilir; düğünde takılan altınlar ile evlilik boyunca birlikte işlenen bahçenin geliri ayrı ayrı tartışma konusu olabilir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Rize'de yaşayan ve Rize'yle bağı süren müvekkillerimizin boşanma süreçlerinde, ilin bu özel koşullarını hesaba katarak yol gösteriyoruz.
Rize'de Boşanma Davası Nerede Açılır?
Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde ya da eşlerin dava açılmadan önce son altı ay birlikte oturdukları yerin mahkemesinde açılabilir. Rize merkez, Derepazarı, Güneysu ve İyidere'de oturan eşler için görevli mahkeme Rize Adliyesi'ndeki Rize Aile Mahkemesidir. Pazar, Ardeşen, Fındıklı, Çamlıhemşin, Hemşin ile Çayeli ve Kalkandere'de yaşayanlar için ise dava ilgili ilçe adliyesinde, aile davalarına bakmakla görevli mahkemede görülür. Yetki kuralı çoğu zaman birden fazla seçenek sunar; gurbette yaşayan bir eşin, son ortak konutun bulunduğu Rize'de dava açması mümkündür.
Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da birinin davasını diğerinin kabul etmesi ve hâkimin taraflarla bizzat görüşmesi gerekir. Velayet, nafaka, mal paylaşımı ve ziynet eşyası gibi konuların protokolde açık ve uygulanabilir biçimde yazılması, sonradan çıkacak yeni davaların önünü keser. Rize'de protokollerde sık atlanan bir nokta, ortak kullanılan köy evi, çay bahçesinden elde edilen gelir ve kampanya dönemindeki çay alacağı gibi kalemlerdir.
Taraflar anlaşamazsa dava çekişmeli yürür. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, terk, onur kırıcı davranış veya zina gibi sebeplerin tanık ve belgeyle ispatı gerekir. Küçük yerleşimlerde tanıkların çoğu zaman iki aileyi de tanıması, beyanların değerlendirilmesini hassaslaştırır.
Gurbetçi Eşler ve Yurt Dışı Kararları
Rize uzun yıllardır göç veren bir il olduğundan, yurt dışında yaşayan ya da orada boşanmış Rizeli çiftlerle sık karşılaşılır. Yabancı ülke mahkemesinin verdiği boşanma kararı Türkiye'de kendiliğinden hüküm doğurmaz; nüfus kaydına işlenmesi için tanıma yoluna gidilmesi gerekir. Karar anlaşmalı boşanmaya ilişkinse belirli koşullarla nüfus müdürlüğüne ya da konsolosluğa başvurularak idari yoldan kayda işletilebilir; diğer hâllerde aile mahkemesinde tanıma veya tenfiz davası açılır. Bu süreçte kararın kesinleşme şerhi ve onaylı çevirileri hazır olmalıdır.
Velayet, Nafaka ve Mal Rejimi
- Velayet: Ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Annenin ya da babanın şehir dışında çalışması, çocuğun okulu ve büyükanne-büyükbaba desteği değerlendirilir; gerektiğinde sosyal inceleme raporu alınır.
- Nafaka: Tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası tarafların gerçek gelirine göre belirlenir. Çay bahçesi geliri, mevsimlik işler ve kira gelirleri gibi düzensiz kazançların ispatı Rize dosyalarının ayırt edici yönüdür.
- Mal rejimi: 2002'den sonra edinilen mallarda yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır. Miras yoluyla gelen çay bahçesi kişisel maldır; ancak evlilik içinde bu bahçeye yapılan yatırım ve elde edilen gelir ayrıca tartışılabilir.
Düğün Takıları ve Ziynet Eşyası
Rize düğünlerinde geline takılan altınlar, boşanma aşamasında en sık tartışılan kalemlerden biridir. Kural olarak kadına takılan ziynet eşyası, aksi kanıtlanmadıkça kadının kişisel malıdır. Uyuşmazlık genellikle bu altınların evlilik sırasında bozdurulup bozdurulmadığı, bozdurulduysa ev yapımına, araç alımına ya da çay bahçesine harcanıp harcanmadığı ve kadının bunları geri alınmamak üzere verip vermediği noktasında çıkar. Düğün videoları, fotoğraflar ve tanık beyanları bu davalarda temel delillerdir. Ziynet alacağı boşanma davasıyla birlikte ya da ayrı bir dava olarak ileri sürülebilir.
Dava Sırasında Alınabilecek Tedbirler
Boşanma davası açıldıktan sonra hâkim, davanın süresi boyunca eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakımı için gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır. Tedbir nafakası, çocukla geçici kişisel ilişki düzeni ve ortak konutun kullanımı bu aşamada belirlenir. Eşlerden biri ortak mallardan birini elden çıkarmaya hazırlanıyorsa, tapu kaydına ihtiyati tedbir konulması istenebilir. Rize'de köydeki evin ve bahçenin yıllarca eşlerden birinin ailesiyle ortak kullanıldığı durumlarda, tedbir taleplerinin kimin mülkü olduğu iyi araştırılarak hazırlanması gerekir.
Rize'den Sık Gelen Sorular
Eşim yurt dışında, adresini bilmiyorum; dava açabilir miyim?
Evet. Adres araştırması yapılır, gerekirse yurt dışı tebligat ya da ilanen tebligat yoluna gidilir. Bu süreç dosyayı uzatabileceğinden başvurudan önce elde ne kadar adres bilgisi olduğu gözden geçirilmelidir.
Boşanma davası Rize'de, ben İstanbul'dayım; her duruşmaya gelmem gerekir mi?
Çekişmeli davalarda vekil aracılığıyla takip mümkündür. Anlaşmalı boşanmada ise hâkimin taraflarla bizzat görüşmesi gerektiğinden bu duruşmaya katılım planlanmalıdır.
Rize'de boşanma sürecine dair sorularınızı ilk görüşmede dinleyip size uygun yolu birlikte değerlendirebiliriz.
