Sözleşme uyuşmazlıklarının büyük kısmı, imzadan çok önce yazılan bir cümlenin belirsizliğinden doğar. Sakarya'da bu cümleler kimi zaman bir yan sanayi firmasının ana firmayla yaptığı tedarik sözleşmesinde, kimi zaman fındık üreticisiyle tüccar arasındaki sözlü anlaşmada, kimi zaman da Sapanca'da bir bungalov işletmesinin kira sözleşmesinde karşımıza çıkar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Sakarya'daki kişi ve şirketlere sözleşmelerin hazırlanması, incelenmesi ve uyuşmazlık çıktığında çözümü aşamalarında destek veriyoruz.
Sanayide Tedarik ve Fason Üretim Sözleşmeleri
Otomotiv ana sanayisine parça üreten firmalar, genellikle ana firmanın hazırladığı standart sözleşmeleri imzalar. Bu metinlerde teslim süreleri, kalite standartları, hatalı parça için kesinti oranları, kalıp mülkiyeti, fiyat revizyonu ve fesih koşulları ayrıntılı biçimde düzenlenir. Sakarya'daki yan sanayi firmalarının bu sözleşmelerde en çok zorlandığı konular, ham madde fiyatlarındaki ani artışlar karşısında fiyatın sabit kalması ve siparişlerin tek taraflı azaltılmasıdır. Sözleşmeye fiyat uyarlama mekanizması eklemek ya da en azından aşırı ifa güçlüğü hâlinde başvurulacak yolu belirlemek, ileride çıkabilecek davaları azaltır. Fason üretimde ise üretilen ürünün mülkiyeti, kalıp ve tasarım hakları ile gizlilik yükümlülükleri açıkça yazılmalıdır.
Fındık ve Tarım Ürünlerinde Satış Sözleşmesi
Kırsal Sakarya'da tarım ürünlerinin satışı çoğu zaman yazılı bir sözleşmeye dayanmaz; teslim fişi, kantar makbuzu ya da bir defter kaydı yeterli görülür. Ancak fiyatın teslimden sonra belirleneceği, ödemenin hasat sonunda ya da vadeli çekle yapılacağı anlaşmalarda, belirsizlik uyuşmazlığa dönüşebilir. Ürünün miktarı, kalitesi, randımanı, teslim yeri ve fiyatın belirlenme yöntemi gibi temel unsurların yazılı hâle getirilmesi, üreticinin de tüccarın da hakkını korur. Sözleşmeli üretim modellerinde ise alıcının hangi durumlarda ürünü reddedebileceği açıkça düzenlenmelidir.
Turizm İşletmeleri ve Kira Sözleşmeleri
Sapanca Gölü çevresinde ve Karasu sahilinde bungalov, butik otel ve restoran işletmeciliği, uzun süreli işyeri kira sözleşmelerini ve işletme devirlerini beraberinde getirir. Bu sözleşmelerde kira artış oranı, kiracının yapacağı tadilatların akıbeti, işletme ruhsatının kimin üzerine alınacağı ve sezon dışı dönemlerdeki yükümlülükler belirleyici önem taşır. Serdivan'da ise öğrenci kiralarında depozito, eşya listesi, ortak gider paylaşımı ve erken çıkış koşulları sözleşmede yer almalıdır. Kira uyuşmazlıklarında dava öncesi arabuluculuk zorunludur ve uyuşmazlıklar sulh hukuk mahkemesinde görülür.
Cezai Şart ve Fesih Hükümleri
Sözleşmeye konulan cezai şart, borçlunun yükümlülüğünü yerine getirmemesi hâlinde ödenecek bedeli önceden belirler. Hâkim, aşırı gördüğü cezai şartı indirebilir; ancak tacir sıfatını taşıyan borçlu, ticari işlerinden doğan cezai şartın fahiş olduğu gerekçesiyle indirilmesini isteyemez. Bu kural, Sakarya'daki yan sanayi firmaları için önemlidir: Sözleşmeye konulan yüksek gecikme cezaları, sonradan mahkemede indirilemeyebilir. Fesih hükümlerinde de haklı neden, bildirim süresi ve fesih sonrası yükümlülükler açıkça yazılmalıdır.
Eser ve İnşaat Sözleşmeleri
Bir müstakil ev, depo ya da işyeri yaptıran kişi ile yüklenici arasındaki sözleşme eser sözleşmesidir. Ayıplı işlerde iş sahibinin teslimden sonra eseri gözden geçirmesi ve ayıpları uygun süre içinde bildirmesi gerekir; aksi hâlde eser kabul edilmiş sayılabilir. Deprem kuşağındaki Sakarya'da yapının statik projeye ve zemin etüdüne uygun yapılması, sözleşmede açıkça yer alması gereken bir yükümlülüktür.
Yetki, Tahkim ve Arabuluculuk Şartları
Sözleşmelerde uyuşmazlığın hangi şehirde görüleceğini belirleyen yetki şartı, yalnızca tacirler ve kamu tüzel kişileri arasında geçerli olarak yapılabilir. Bu nedenle Sakarya'daki bir yan sanayi firmasının İstanbul merkezli ana firmayla yaptığı sözleşmede İstanbul mahkemeleri yetkili kılınmışsa, davanın orada açılması gerekebilir. Tüketicilerle yapılan sözleşmelerde ise tüketicinin aleyhine yetki kayıtları geçersizdir. Uluslararası müşterilerle çalışan firmalar için tahkim şartı ve uygulanacak hukuk maddesi de dikkatle seçilmelidir. Ticari para alacaklarında dava öncesi arabuluculuk zaten zorunludur; ancak taraflar sözleşmeye, uyuşmazlık çıktığında önce yönetim düzeyinde müzakere yapılacağını öngören kademeli çözüm hükümleri de ekleyebilir.
Sık Sorulan Sorular
Sözlü yapılan anlaşma geçerli midir?
Kanunun özel bir şekil öngörmediği sözleşmeler sözlü olarak da geçerlidir; ancak ispat güçlüğü doğar. Taşınmaz satışı gibi resmî şekle tabi sözleşmeler ise sözlü yapılamaz.
Ana firmanın standart sözleşmesindeki maddeler değiştirilebilir mi?
Müzakereye kapalı görünse de genel işlem koşullarına ilişkin kurallar, karşı tarafın aleyhine olan ve önceden bilgilendirilmeyen maddelerin yazılmamış sayılmasını sağlayabilir.
Karşı taraf sözleşmeyi yerine getirmiyor. Hemen fesih edebilir miyim?
Çoğu durumda önce temerrüde düşürme ve uygun bir süre verme gerekir. Sözleşmedeki fesih maddesi ve kanundaki seçimlik haklar birlikte değerlendirilmeden yapılan bir fesih, sizi haksız fesih iddiasıyla karşı karşıya bırakabilir.
Sakarya'da bir sözleşme hazırlıyor, imzalamadan önce incelemek istiyor ya da mevcut bir sözleşmeden doğan uyuşmazlık yaşıyorsanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
