Kars'ta boşanma kararı çoğu zaman yalnızca iki kişiyi ilgilendirmez. Eşlerden biri yıllardır İstanbul'da ya da Kocaeli'de çalışıyor, diğeri çocuklarla köyde kalmış olabilir. Ortak mal dediğimiz şey bir apartman dairesinden çok, köydeki ev, ahır, birkaç baş hayvan ve babadan kalan tarlanın payıdır. Şehir merkezinde ise kamu görevlisi ya da öğretim elemanı çiftlerin tayin ve atama ile değişen yaşamı öne çıkar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kars'ta boşanma ve bağlantılı aile davalarında müvekkillerimizi temsil ediyoruz.
Kars'ta Boşanma Davası Hangi Mahkemede Görülür?
Kars Adliyesi bünyesinde aile mahkemesi bulunur; Kars merkez, Akyaka ve Susuz'da yaşayan çiftlerin boşanma, velayet ve nafaka davaları bu mahkemede görülür. Kağızman, Sarıkamış, Digor, Arpaçay ve Selim'de mülhakat adliyeler vardır ve bu adliyelerde ayrı bir aile mahkemesi bulunmaz; aile davalarına bakmakla görevli mahkemenin hangisi olduğu, dava dilekçesi hazırlanmadan önce kontrol edilmelidir. Yetki bakımından Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesi uygulanır: dava eşlerden birinin yerleşim yerinde ya da davadan önce son altı ay birlikte oturulan yerde açılabilir. İstinaf mercii Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi'dir.
Gurbetteki Eş ve Yetkili Mahkeme
Kars yıllardır büyük şehirlere göç veren bir ildir. Eşlerden biri işi nedeniyle başka bir ilde yaşıyorsa, dava hem o ilde hem Kars'ta açılabilir. Hangisinin seçileceği, tanıkların nerede olduğu, çocukların hangi okulda okuduğu ve duruşmalara katılımın pratikliği düşünülerek belirlenir. Uzakta yaşayan eşe tebligat yapılması, adres araştırması ve gerektiğinde istinabe yoluyla tanık dinletilmesi bu dosyalarda sürenin uzamasına yol açabilir; dilekçede adres bilgilerinin baştan doğru verilmesi zaman kazandırır.
Anlaşmalı Boşanma
Evlilik en az bir yıl sürmüşse eşler birlikte başvurarak ya da birinin açtığı davayı diğeri kabul ederek anlaşmalı boşanabilir. Hâkimin eşleri bizzat dinlemesi gerekir; bu nedenle gurbetteki eşin duruşma gününde Kars'ta bulunması planlanmalıdır. Protokolde velayet, çocukla kişisel ilişki, nafaka ve mal paylaşımı açık yazılmalıdır. Köydeki evin kimde kalacağı, hayvanların nasıl paylaşılacağı ya da satılacağı ve mera kullanım düzeni gibi kırsal konular da protokolde belirsiz bırakılmamalıdır; aksi hâlde boşanmadan sonra yeni davalar doğar.
Çekişmeli Boşanma ve Delil
Çekişmeli davada kusurun ispatı tanık beyanları, mesaj kayıtları, sağlık raporları ve kolluk tutanaklarıyla yapılır. Küçük yerleşimlerde tanıkların çoğu iki ailenin de tanıdığıdır; bu durum beyanların dikkatle değerlendirilmesini gerektirir. Şiddet iddiası varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı boşanma davasından bağımsız olarak, hızla istenebilir. Hukuka aykırı yollarla elde edilen kayıtlar delil olarak kullanılamayabileceği için delil toplama yöntemi baştan doğru seçilmelidir.
Nafaka, Velayet ve Mal Rejimi
- Nafaka: Mahkeme tarafların gerçek gelirini araştırır. Hayvancılıkla geçinen ailelerde gelir düzenli maaş gibi belgelenmediğinden hayvan sayısı, süt satış kayıtları, destekleme ödemeleri ve arazi varlığı incelenir.
- Velayet: Çocuğun üstün yararı esastır. Çocuğun Kars'ta mı yoksa diğer ebeveynin bulunduğu büyük şehirde mi kalacağı; okul, sağlık ve aile desteği açısından ayrı ayrı değerlendirilir.
- Mal rejimi: Evlilik içinde edinilen mallar, edinilmiş mallara katılma rejimine göre tasfiye edilir. Mirasla gelen tarla ve ev kişisel maldır; evlilik süresince alınan hayvanlar, traktör ya da şehirde alınan daire ise tasfiyeye konu olabilir.
Kamu Görevlisi Çiftler ve Tayin
Kars'ta öğretmen, sağlık çalışanı, askerî personel ve üniversite çalışanı olarak görev yapan pek çok kişi ile doğup büyümediği bu şehirde birkaç yıl geçirir. Evlilik bu dönemde sarsılırsa, eşlerden birinin başka bir ile tayin olması hem davanın açılacağı yeri hem de velayet düzenini etkiler. Velayet kendisine bırakılmayan ebeveynin uzak bir ilde yaşaması hâlinde hafta sonu görüşmeleri yerine yarıyıl ve yaz tatillerinde daha uzun süreli kişisel ilişki kurulması, ulaşım masraflarının paylaşımı ve görüntülü görüşme düzeni mahkemeden talep edilebilir. Kamu görevlisinin maaşı kurumdan yazıyla istenebildiği için nafakanın belirlenmesinde gelir tespiti daha kolaydır; nafaka ödenmediğinde maaştan kesinti yoluyla tahsil mümkündür.
Kışın Ortak Konut ve Geçici Önlemler
Kars'ta kış aylarında bir eşin evi terk etmesi, özellikle köyde yaşayan ve yakacak, ulaşım, hayvan bakımı gibi işleri birlikte yürüten ailelerde ağır sonuçlar doğurabilir. Boşanma davası açıldığında mahkeme, dava süresince eşlerin barınması, çocukların bakımı ve ortak konutun kullanımı hakkında geçici önlemler alabilir. Tapusu eşlerden birine ait olsa bile aile konutu üzerinde, diğer eşin rızası olmadan satış ya da ipotek gibi işlemler yapılamaz; aile konutu şerhi tapuya işletilerek bu koruma güçlendirilebilir.
Kars'ta yaşıyorum, eşim yurt dışında; boşanma davası açabilir miyim?
Evet. Kars'taki yerleşim yerinizde dava açabilirsiniz. Yurt dışındaki eşe tebligat uluslararası usullere göre yapılır ve bu süreç zaman alabilir.
Boşanma davası sürerken nafaka alabilir miyim?
Dava süresince ihtiyaç içindeki eş ve çocuklar için tedbir nafakası istenebilir.
Köyde yaşıyoruz, tanıklarım duruşmaya gelemiyor; ne olur?
Tanığın bulunduğu yer mahkemeden uzaksa başka bir mahkeme aracılığıyla dinlenmesi ya da SEGBİS ile beyanının alınması talep edilebilir.
Kars'taki boşanma sürecinizi, ailenizin özel koşullarını da gözeterek ilk görüşmede birlikte ele alabiliriz.
