Aile hukuku, boşanmayla başlayıp biten bir alan değildir. Iğdır'da aile davalarının önemli bir kısmı evlilik sona erdikten yıllar sonra ortaya çıkar: velayetin değiştirilmesi, nafakanın enflasyon karşısında artırılması, nüfusa kaydı yapılmamış bir çocuğun soybağının kurulması ya da yurt dışında verilmiş bir kararın Türkiye'de tanınması. Sınır ötesi akrabalık ilişkileri, resmî nikâh yapılmadan kurulan birliktelikler ve geniş aile yapısı bu soruların Iğdır'da daha sık sorulmasına yol açar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Iğdır'daki ailelerin bu süreçlerinde yanlarında yer alıyoruz.
Koruma Kararları: 6284 Sayılı Kanun
Şiddete uğrayan veya şiddet tehlikesi altında bulunan kişi, kolluğa, Cumhuriyet başsavcılığına ya da doğrudan aile davalarına bakan mahkemeye başvurarak koruma kararı isteyebilir. Uzaklaştırma, iletişim yasağı, ortak konuttan çıkarılma ve silah teslimi gibi tedbirler, şiddetin ispatı aranmaksızın ilk aşamada verilebilir. Tedbir kararına uyulmaması zorlama hapsine yol açar. Iğdır'ın küçük yerleşimlerinde tarafların aynı mahallede veya aynı köyde yaşaması, uzaklaştırma kararının içeriğinin somut ve uygulanabilir yazılmasını gerektirir. Tedbir kararının bir ceza soruşturmasıyla birlikte yürüyebileceği de unutulmamalıdır.
Soybağı, Babalık ve Nüfus Kaydı
Resmî nikâh olmaksızın doğan çocuklar için soybağı, babanın tanıması veya babalık davasıyla kurulur. Babalık davası ana ve çocuk tarafından açılabilir. Ana bakımından dava süresi doğumdan itibaren bir yıldır; gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa, sebebin ortadan kalkmasından itibaren bir ay içinde dava açılabilir. Dava sürecinde DNA incelemesi belirleyici delildir. Nüfus kayıtlarının yanlış tutulduğu, çocuğun başka birinin üzerine kaydedildiği eski olaylarda soybağının reddi ve nüfus kaydının düzeltilmesi davaları birlikte değerlendirilir. Bu düzeltmeler ileride mirasçılık ve vatandaşlık işlemleri bakımından da sonuç doğurur.
Velayet ve Nafaka Sonradan Değiştirilebilir mi?
Velayet kararı kesin hüküm niteliği taşımaz; çocuğun üstün yararı gerektirdiğinde koşulların değiştiği ispatlanarak velayetin değiştirilmesi istenebilir. Velayet sahibi ebeveynin çocukla birlikte büyükşehre taşınması, çocuğun bakımının ihmal edilmesi veya çocuğun kendi görüşü bu davalarda öne çıkan konulardır. İştirak ve yoksulluk nafakası da tarafların ekonomik durumu değiştiğinde artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir. Tarımsal gelirde iyi ve kötü yılların sıkça değiştiği Iğdır'da, nafaka yükümlüsünün gelirinin belgelerle ortaya konması bu davaların merkezindedir.
Evlat Edinme
Küçüklerin evlat edinilmesinde evlat edinenin en az otuz yaşında olması veya en az beş yıllık evli olması ve çocuktan en az on sekiz yaş büyük olması gerekir; çocuğun bir yıl süreyle evlat edinen tarafından bakılıp eğitilmiş olması da aranır. Evlat edinme, aile davalarına bakan mahkemenin kararıyla gerçekleşir. Akraba çocuğunun evlat edinilmesi Iğdır'da sık rastlanan bir durumdur ve aynı şartlara tabidir.
Sınır Ötesi Evlilikler
Azerbaycan, Nahçıvan veya İran vatandaşı bir eşle yurt dışında kıyılan nikâhın Türk nüfus kütüğüne tescil edilmesi, eşin ikamet izni ve ileride çocukların vatandaşlığı açısından ilk adımdır. Yabancı mahkemeden alınmış boşanma, velayet veya nafaka kararının Türkiye'de sonuç doğurması için tanıma ya da tenfiz davası açılması gerekir. Yargıtay uygulamasına göre aile hukukuna ilişkin yabancı kararların tanınması aile davalarına bakmakla görevli mahkemede görülür; yabancı kararın kesinleştiğine dair onaylı belgeler ve tercümeleri dosyaya eklenmelidir.
Çocuğumu diğer ebeveyn göstermiyor; ne yapabilirim?
Kişisel ilişki kararına uyulmaması hâlinde ilam icra dairesi aracılığıyla yerine getirilir. Bu sırada sosyal çalışma görevlisinin desteği talep edilebilir.
Aile Konutu Şerhi ve Mal Rejimi Sözleşmeleri
Ailenin barındığı konut, tapuda yalnızca eşlerden biri adına kayıtlı olsa bile, diğer eşin açık rızası olmadan satılamaz, kiraya verilemez ve üzerinde ipotek gibi haklar kurulamaz. Bu korumayı üçüncü kişilere karşı da etkili kılmak için tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulmasını isteyebilirsiniz. Iğdır'da çoğu zaman eşlerin yaşadığı ev, kayınpeder adına kayıtlı bir arsanın üzerine yapılmıştır; bu durumda aile konutu korumasının kapsamı ve evliliğe yapılan katkının nasıl hesaplanacağı ayrıca değerlendirilmelidir. Evlenmeden önce veya evlilik sırasında noterde mal ayrılığı ya da başka bir mal rejimi sözleşmesi yapılabilir. Özellikle ticaretle uğraşan ya da yurt dışında birikim sahibi olan eşler için bu sözleşme, ileride çıkabilecek mal paylaşımı uyuşmazlıklarını öngörülebilir kılar.
Koruma kararı için delil gerekir mi?
6284 sayılı Kanun'a göre tedbir kararı verilmesi için şiddetin delil veya belge aranmaksızın ileri sürülmesi yeterlidir. Kararın süresi bir defada en çok altı ay olabilir ve gerekirse uzatılabilir. Iğdır'da kolluğa yapılan başvurularda acil durumlarda kolluk amiri de bazı tedbirleri geçici olarak alabilir; bu tedbirler daha sonra hâkim onayına sunulur.
Iğdır'da bir aile hukuku sorunuyla karşı karşıyaysanız, çocuğunuzun ve sizin haklarınızı birlikte değerlendirmek için Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşebilirsiniz.
