Batman'da bir ceza dosyası çoğu zaman sıradan bir anla başlar: rafineri vardiyasından dönen bir işçinin karıştığı trafik kavgası, Beşiri kırsalında iki aile arasında büyüyen sınır tartışması, il merkezinde bir telefon dolandırıcılığına aracı yapılan banka hesabı ya da Kozluk'un yüksek köylerinden birinde ruhsatsız silahla ilgili bir ihbar. 1990'da Siirt'ten ayrılarak il olan, bugün yaklaşık 650 bin kişinin yaşadığı ve Türkiye'nin en genç nüfuslu illerinden biri sayılan Batman'da ceza yargılamasının nasıl işlediğini bilmek, ilk saatlerde doğru adımı atmanın ön koşuludur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Batman genelinde şüpheli ve sanık müdafiliği ile mağdur ve katılan vekilliği yürütüyoruz.
Batman'da Hangi Dosya Hangi Adliyede Görülür?
Batman ilinin ağır ceza merkezi il merkezindeki Batman Adliyesi'dir. Merkez ilçenin yanı sıra ayrı adliyesi bulunmayan Beşiri ve Hasankeyf'in bütün ceza işleri de burada yürür; soruşturmayı Batman Cumhuriyet Başsavcılığı yürütür, tutuklama ve adli kontrol taleplerini Batman sulh ceza hâkimlikleri karara bağlar. Kozluk ve Sason'da birer mülhakat adliye vardır. Bu iki ilçede asliye ceza mahkemesinin görevine giren davalar ve sulh ceza hâkimliği kararları yerelde görülür; ancak kasten öldürme, yağma, nitelikli cinsel suçlar ya da uyuşturucu ticareti gibi ağır ceza mahkemesinin görev alanındaki dosyalar Batman Ağır Ceza Mahkemesi'ne gelir.
Gercüş bu tablonun dışındadır. İlçe idari olarak Batman'a bağlı olsa da Gercüş Adliyesi, Mardin'in Midyat ağır ceza merkezine bağlıdır; Gercüş'te işlendiği ileri sürülen ağır cezalık suçlar Midyat'ta yargılanır. Hangi merkezde olursa olsun, ilk derece kararlarına karşı istinaf incelemesi Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinde yapılır.
Genç Nüfus ve Çocuk Mahkemesi
Batman'ın nüfus yapısı, suça sürüklenen çocuk dosyalarını ceza gündeminin önemli bir parçası yapar. Batman Adliyesi'nde çocuk mahkemesi bulunur. On iki ile on sekiz yaş arasındaki bir çocuğun ifadesi mutlaka müdafi hazır bulunarak alınır; çocuk hakkında tutuklama son çare olarak düşünülmeli, koruyucu ve destekleyici tedbirler önce değerlendirilmelidir. Okul çevresinde yaşanan kavgalar, motosiklet ve araç kullanımıyla bağlantılı olaylar ya da sosyal medyada yapılan paylaşımlar, aile ile birlikte ve dikkatle ele alınması gereken dosyalardır. Çocuğun sosyal inceleme raporu, ailesinin durumu ve okul kayıtları savunmanın doğal parçalarıdır.
Batman'da Sık Rastlanan Ceza Dosyaları
- Arazi ve su kaynaklı olaylar: Hisseli tarım arazilerinde sınır, sulama sırası ve hayvan otlatma tartışmalarının yaralama, tehdit ve mala zarar verme dosyalarına dönüşmesi.
- Petrol sahası ve boru hattı çevresindeki olaylar: Kuyu sahalarında ve hatlarda izinsiz müdahale iddiaları, akaryakıt kaçakçılığı ve kayıt dışı yakıt satışı soruşturmaları.
- Bilişim yoluyla dolandırıcılık: Sahte ilan, sahte yatırım sitesi ve telefon dolandırıcılığı; hesabını başkasına kullandıran gençler hakkında yürütülen soruşturmalar.
- Silah ve kan davası riski taşıyan olaylar: 6136 sayılı Kanun'a aykırılık ve aileler arası husumetin ceza dosyasına yansıması.
- Uyuşturucu madde dosyaları: Kullanmak için bulundurma ile ticaret ayrımının yapılması, ağır ceza ile asliye ceza arasındaki görev farkını da belirler.
Gözaltından Hükme Savunmanın Adımları
Gözaltına alınan kişinin susma, yakınlarına haber verilmesini isteme ve müdafi ile görüşme hakkı vardır. Batman'da ifade veren kişilerin bir kısmı günlük hayatta Kürtçe veya Arapça konuşur; Türkçeyi yeterince bilmeyen şüpheli ya da mağdur için tercüman görevlendirilmesi bir haktır ve tutanağın gerçekten söyleneni yansıtıp yansıtmadığı denetlenmelidir. Tutuklama talebi karşısında kişinin işi, ailesi ve yerleşik düzeni somut belgelerle gösterilmeli, adli kontrolün yeterli olacağı anlatılmalıdır. Tutuklama kararına itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır.
Kovuşturma aşamasında HTS kayıtları, kamera görüntüleri, bilirkişi raporları ve tanık beyanları tartışılır. Kozluk veya Sason'da başlayan bir soruşturmanın davası Batman Ağır Ceza'da açıldığında, sanığın ve tanıkların duruşmalara ulaşımı da planlanmalı; uzak köylerde oturan tanıklar için talimat yoluyla dinlenme seçeneği değerlendirilmelidir. Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda, tarafların aynı mahallede ya da köyde yaşamaya devam edecek olması uzlaşmanın kalıcılığını önemli kılar.
Batman'dan Gelen Sorular
Beşiri'de gözaltına alınan yakınım hangi adliyeye götürülür?
Beşiri'nin ayrı adliyesi bulunmadığından ilçedeki soruşturmalar Batman Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülür ve sevk Batman Adliyesi'ne yapılır.
Gercüş'teki bir olay neden Midyat'ta yargılanıyor?
Gercüş Adliyesi, ağır ceza bakımından Midyat'a bağlıdır. Ağır cezalık suçlarda dava Midyat Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülür; daha hafif suçlar Gercüş'teki mahkemelerde kalır.
Hükümden Sonra: İnfaz Süreci
Ceza dosyası kararla bitmez. Batman Adliyesi'nde infaz hâkimliği bulunur; ceza infaz kurumlarında verilen disiplin cezalarına, nakil ve görüş yasaklarına ilişkin şikâyetler bu hâkimliğe yapılır. Beşiri ilçesinde ayrıca bir açık ceza infaz kurumu vardır. Hükümlünün açık kuruma ayrılması, koşullu salıverilme tarihinin hesabı, denetimli serbestlik tedbirinden yararlanma ve hapis cezasının ertelenmesi talepleri, ailenin de geleceğini doğrudan etkiler. İnfaz hesabında yapılan bir hata, kişinin gereğinden uzun süre kurumda kalmasına yol açabileceğinden müddetnamenin dikkatle incelenmesi gerekir.
Batman'da hakkınızda bir soruşturma başladıysa ya da bir suçun mağduru olduysanız, ifade vermeden veya şikâyet dilekçesi sunmadan önce dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
