Malatya'da tazminat hukuku denince bugün akla ilk gelen, 6 Şubat 2023 depremlerinde yıkılan binalar ve kaybedilen hayatlardır. Yakınını kaybeden aileler için hiçbir dava kaybı telafi edemez; ancak hukuk, sorumluların kusurunu ortaya koymanın ve ailenin geleceğini güvence altına almanın yollarını sunar. Bunun yanında tekstil ve inşaat iş yerlerindeki iş kazaları, trafik kazaları ve sağlık hizmetinden doğan zararlar da Malatya'daki tazminat dosyalarının önemli bir bölümünü oluşturur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak bu davalarda ailelere ve zarar görenlere vekillik yapıyoruz.
Yıkılan Binalar İçin Kime Karşı Dava Açılır?
Depremde yıkılan bir bina için tazminat sorumluluğu birden fazla kişiye yönelebilir ve her birinin yargı yolu farklıdır:
- Müteahhit, yapı denetim şirketi, proje müellifleri: Haksız fiil ve sözleşme hükümlerine dayanan davalar adli yargıda, asliye hukuk mahkemesinde açılır.
- Taşıyıcı sisteme müdahale eden kişiler: Kolon kesen ya da izinsiz kat çıkan malik veya işletmecilere karşı haksız fiil davası.
- İdare: Ruhsat, denetim ve iskân süreçlerinde hizmet kusuru iddiasıyla belediye veya ilgili bakanlığa karşı tam yargı davası; bu dava Malatya idare mahkemelerinde açılır ve öncesinde idareye başvuru ile süre kuralları önem taşır.
Ceza davasında alınan bilirkişi raporları, kusur oranlarının belirlenmesinde tazminat davasına doğrudan ışık tutar. Bu yüzden Malatya ağır ceza mahkemelerinde süren deprem davalarını katılan sıfatıyla izlemek, tazminat dosyasını da güçlendirir.
Destekten Yoksun Kalma ve Manevi Tazminat
Hayatını kaybeden kişinin bakımına katkıda bulunduğu eş, çocuk, anne ve baba, destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Hesap, ölen kişinin geliri, yaşı, bakmakla yükümlü olduğu kişiler ve aktüerya tablolarıyla yapılır. Kayısı bahçesi işleten ya da esnaflık yapan bir murisin gelirinin ispatı, maaşlı çalışana göre daha fazla belge gerektirir: ürün satış faturaları, borsa kayıtları, vergi kayıtları ve tanıklar birlikte kullanılır.
Manevi tazminat, yaşanan acının ağırlığı ve kusurun derecesi dikkate alınarak hâkim tarafından belirlenir. Enkazdan yaralı kurtulan kişiler de kalıcı sakatlık, tedavi giderleri ve çalışma gücü kaybı için tazminat talep edebilir.
DASK ve Konut Sigortası
Zorunlu deprem sigortası, binanın kendisine gelen zararı belirli limitler içinde karşılar; eşya ve kira kaybı gibi zararlar ancak ayrıca yaptırılmış bir konut sigortasında deprem teminatı varsa gündeme gelir. Malatya'da DASK ödemesinin eksik yapıldığı, hasar seviyesinin düşük belirlendiği ya da poliçenin süresinin dolmuş olduğu iddialarıyla uyuşmazlıklar yaşandı. Sigortacıya karşı başvuru, tahkim ve dava seçenekleri dosyanın niteliğine göre değerlendirilmelidir.
Zamanaşımı ve İdareye Başvuru Süreleri
Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde zamanaşımı, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıldır; ancak tazminat bir suçtan doğuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir dava zamanaşımı öngörüyorsa bu uzun süre uygulanır. Bilinçli taksirle öldürme gibi suçlamaların konusu olan deprem dosyalarında bu kuralın nasıl uygulanacağı her somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.
İdareye karşı açılacak tam yargı davalarında ise zararın doğduğu idari eylemi öğrenme tarihinden itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulması gerekir. Başvurunun reddi ya da cevapsız kalması halinde dava açma süresi işlemeye başlar. Malatya'da depremde yakınını kaybeden ailelerin bu süreleri kaçırmaması için belgelerin erken toplanması önemlidir.
Enkaz Kaldırma ve Yıkım Sırasında Doğan Zararlar
Depremden sonra Malatya'da enkaz kaldırma ve ağır hasarlı binaların yıkımı çok kısa sürede ve büyük ölçekte yapıldı. Bu süreçte bazı aileler, enkazdaki ev eşyalarının, belgelerin ve değerli eşyaların çıkarılmasına fırsat verilmeden kaldırıldığını; bazı esnaf ise komşu binaların yıkımı sırasında kendi iş yerlerinin zarar gördüğünü ileri sürdü. Yıkım ve enkaz kaldırma işlemlerini idare ya da idare adına çalışan firmalar yürüttüğünden, bu zararlar için kural olarak idareye karşı tam yargı davası gündeme gelir. Bu tür taleplerde zararın ve tarihinin fotoğraf, video ve tanıklarla belgelenmesi ile idareye başvuru süresine uyulması belirleyicidir.
İş Kazaları ve Diğer Tazminat Dosyaları
Malatya'nın organize sanayi bölgelerindeki tekstil fabrikalarında makine kaynaklı yaralanmalar, deprem sonrası yeniden yapılanma şantiyelerinde yüksekten düşme ve iskele kazaları, kayısı hasadında ağaçtan düşme olayları sık görülen iş kazası türleridir. İş kazası tazminat davaları iş mahkemesinde görülür; SGK'nın bağladığı gelir ile işverenden istenebilecek tazminat arasındaki mahsup hesabı titizlikle yapılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Ceza davası bitmeden tazminat davası açabilir miyim?
Evet. Ancak hukuk hâkimi, ceza dosyasının sonucunu bekleyebilir ya da oradaki delilleri getirtebilir. Zamanaşımı sürelerinin kaçırılmaması için davanın zamanında açılması önemlidir.
Müteahhit firmanın malvarlığı yoksa ne olur?
Sorumluluk zincirindeki diğer kişiler ve idarenin hizmet kusuru da araştırılmalıdır. Dava açılmadan önce ihtiyati haciz gibi geçici hukuki koruma yolları da değerlendirilebilir.
Malatya'da yaşadığınız bir zarar için hangi yolun izlenebileceğini birlikte değerlendirmek isterseniz, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
