Aile hukuku yalnızca boşanmadan ibaret değildir. Malatya'da depremden sonra aile hukukunun belki de en hassas alanı, anne ya da babasını, bazen her ikisini birden kaybeden çocukların geleceğinin düzenlenmesi oldu. Vasi atanması, çocuğun malvarlığının korunması, büyükanne-büyükbaba ile kişisel ilişki, velayetin değiştirilmesi ve şiddet tehlikesi karşısında koruma kararları, Malatya aile mahkemelerinde ve sulh hukuk mahkemelerinde her gün karşılaşılan konulardır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak bu dosyalarda ailelere dikkatli ve ölçülü bir rehberlik sunmaya çalışıyoruz.
Depremde Ebeveynini Kaybeden Çocuklar: Vesayet
Ana ve babasının velayeti altında olmayan küçükler için vasi atanır. Vasi atanmasına, küçüğün yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesi vesayet makamı olarak karar verir. Malatya'da bu dosyalarda genellikle büyükanne, büyükbaba, teyze, hala ya da amca vasi olmak için başvurur; kanun, küçüğün yararına aykırı olmadıkça yakın akrabaya öncelik tanır.
- Vasinin yükümlülükleri: Küçüğün malvarlığının defterini tutmak, düzenli olarak vesayet makamına hesap vermek ve önemli işlemler için izin almak.
- Miras ve tazminat paraları: Küçüğe kalan mirasın, DASK ödemesinin ya da açılacak tazminat davalarının sonucunda elde edilecek paraların korunması.
- Taşınmaz işlemleri: Küçüğe ait arsa payı ya da konut hakkı üzerindeki satış veya dönüşüm işlemleri için vesayet makamının, bazı durumlarda denetim makamının izni gerekir.
Velayet ve Kişisel İlişkinin Değiştirilmesi
Boşanma sırasında verilen velayet kararı kesin değildir; koşullar esaslı biçimde değiştiğinde velayetin değiştirilmesi istenebilir. Malatya'da depremden sonra velayet sahibi ebeveynin ölümü, başka bir ile göç etmesi, barınma koşullarının ağırlaşması ya da çocuğun okul düzeninin değişmesi bu tür taleplerin yaygın sebepleri arasındadır. Velayet sahibi ebeveynin ölümü halinde velayet kural olarak sağ kalan ebeveyne geçer; ancak bu ebeveynin velayete uygun olup olmadığı da mahkemece değerlendirilebilir.
Büyükanne ve büyükbabanın torunla kişisel ilişki kurma talebi de, özellikle ebeveynlerden birinin kaybedildiği ailelerde, çocuğun yararı gözetilerek kabul edilebilir.
Nafakanın Değiştirilmesi
İştirak ve yoksulluk nafakası, tarafların ekonomik durumunda önemli bir değişiklik olduğunda artırılabilir ya da azaltılabilir. Depremden sonra işini, dükkânını ya da bahçe gelirini kaybeden nafaka yükümlüsü azaltım talep edebilir; çocuğun eğitim ve barınma giderlerinin arttığı durumlarda ise artırım istenebilir. Nafaka değişikliği davalarında tarafların güncel gelir belgeleri, kira sözleşmeleri ve çocuğun ihtiyaç kalemleri ayrıntılı biçimde ortaya konulmalıdır.
Aile Konutu ve Yeni Teslim Edilen Konutlar
Türk Medeni Kanunu, aile konutu üzerinde malik olan eşin diğer eşin açık rızası olmadan konutu devretmesini, kira sözleşmesini feshetmesini ya da konut üzerindeki hakları sınırlamasını yasaklar; diğer eş tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulmasını isteyebilir. Malatya'da depremden sonra bir eş adına teslim edilen deprem konutu ya da yerinde dönüşümle yeniden yapılan daire, aile birlikte orada yaşamaya başladığında aile konutu niteliği kazanabilir. Evlilik birliği sarsıldığında, malik eşin konutu satma ya da ipotek ettirme girişimine karşı şerh talebi ve ihtiyati tedbir, öteki eşin ve çocukların barınma hakkını korumanın başlıca yollarıdır.
Soybağı ve Evlat Edinme
Babalık davası, soybağının reddi ve tanıma işlemleri aile mahkemelerinde görülür. Deprem sonrası bazı ailelerde nüfus kayıtlarının eksikliği ya da resmi nikâhsız birliktelikten doğan çocukların mirasçılığı gibi meseleler soybağı davalarını gündeme getirdi. Evlat edinme ise küçüğün yararına olmak, belirli bir süre bakım ve eğitim şartlarını yerine getirmek gibi koşullara bağlıdır ve mahkeme kararıyla gerçekleşir.
Yurt Dışında Verilen Boşanma Kararlarının Tanınması
Malatya'dan Avrupa ülkelerine uzun yıllardır işçi göçü vardır ve yurt dışında boşanan pek çok Malatyalının nüfus kaydı hâlâ evli görünmektedir. Yabancı mahkemenin verdiği boşanma kararının Türkiye'de hüküm doğurması için tanıma davası açılması ya da kanunda belirtilen koşullarda nüfus müdürlüğüne idari başvuru yapılması gerekir. Tanıma davası aile mahkemesinde görülür. Bu işlem yapılmadan Türkiye'de yeniden evlenmek, mirasçılık belgesi almak ya da taşınmaz işlemleri yapmak sorun yaratabilir; deprem sonrası açılan miras dosyalarında bu eksiklik sıkça ortaya çıktı.
6284 Sayılı Kanun ve Koruma Kararları
Şiddete uğrayan ya da şiddet tehlikesi altında bulunan kişiler için 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma ve önleyici tedbirler istenebilir. Uzaklaştırma, ortak konuttan çıkarma ve iletişim yasağı gibi tedbirler için aile mahkemesine başvurulabilir; acil durumlarda kolluk ve mülki amirlik de bazı tedbirleri uygulayabilir. Konteyner kentlerde ve kalabalık geçici barınma koşullarında yaşanan şiddet olaylarında tedbirlerin uygulanabilirliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Torunum için vasi olmak istiyorum; hangi mahkemeye başvuracağım?
Çocuğun yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine başvurursunuz. Malatya merkezde bu mahkeme Malatya Adliyesi'ndedir; mülhakat ilçelerde ilgili adliyedeki sulh hukuk mahkemesi yetkilidir.
Eski eşim başka bir ile taşındı; çocukla görüşmelerim ne olacak?
Kişisel ilişki düzenlemesinin yeni koşullara göre değiştirilmesi istenebilir. Mahkeme, mesafeyi ve çocuğun okul düzenini dikkate alarak tatil dönemlerine ağırlık veren bir düzen kurabilir.
Malatya'da aile hukukuna ilişkin bir meseleyle karşı karşıyaysanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçerek durumunuzu birlikte değerlendirebilirsiniz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
