Bir ihracatçının yurt içindeki tedarikçisinden alacağı, Kemeraltı'nda vadesi geçmiş bir senet, Karabağlar'da ödenmeyen kira ya da Torbalı'da bir ürün partisinin bedeli: İzmir'de icra dosyalarının konusu ilin ekonomik çeşitliliği kadar geniştir. Alacaklı için önemli olan doğru takip yolunu seçmek ve borçlunun malvarlığına zamanında ulaşmak; borçlu için ise kısa itiraz sürelerini kaçırmamaktır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak İzmir'deki icra takiplerinde alacaklı ve borçlu vekilliği yapıyoruz.
İzmir'de İcra Teşkilatı Nasıl Dağılmıştır?
İl merkezindeki takipler, İzmir İcra Daireleri Başkanlığı'na bağlı icra dairelerinde yürür. Bu daireler ile şikâyet ve itirazlara bakan icra mahkemeleri, Konak'ın Çınarlı semtindeki Bölge Adliye Mahkemesi binasında hizmet verir. Karşıyaka Adliyesi'nde de icra müdürlükleri ve icra mahkemesi bulunur. Menemen, Aliağa, Foça, Kemalpaşa, Menderes, Urla, Bergama, Dikili, Çeşme, Karaburun, Ödemiş, Tire, Bayındır, Kiraz, Torbalı ve Selçuk gibi ilçe adliyelerinde de icra daireleri ve icra mahkemeleri çalışmaktadır. Takip talebi UYAP üzerinden elektronik olarak verilebilir; ancak yetkili icra dairesinin borçlunun yerleşim yerine ya da sözleşmenin ifa yerine göre belirlenmesi, sonradan yetki itirazıyla vakit kaybedilmesini önler.
Takip Yolunu Doğru Seçmek
Elinde mahkeme kararı bulunan alacaklı ilamlı takip, fatura, cari hesap ya da sözleşmeye dayanan alacaklı ise ilamsız takip yoluna başvurur. Ödeme emrine karşı borçlu yedi gün içinde itiraz edebilir; itiraz takibi durdurur. Alacaklı bu durumda elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ya da genel mahkemede itirazın iptalini ister. İtirazın kaldırılması için itirazın tebliğinden itibaren altı ay, itirazın iptali davası için bir yıl süre vardır.
Çek, bono ve poliçeye dayanan alacaklarda kambiyo senetlerine özgü haciz yolu daha hızlı sonuç verir. Bu takipte borçlunun itiraz ve şikâyet süresi beş gündür ve itiraz kendiliğinden takibi durdurmaz; icra mahkemesinin tedbir kararı gerekir. Kemeraltı esnafı ve il genelindeki küçük ölçekli imalatçılar arasında vadeli çek kullanımının yaygın olması, bu takip türünü İzmir'de sık başvurulan bir araç hâline getirir.
Kira Alacağı ve Tahliye Takibi
Kira bedelinin ödenmemesi hâlinde örnek 13 ödeme emriyle başlatılan takip, hem birikmiş kira alacağını hem de tahliyeyi hedefler. Ödeme emri tebliğ edildikten sonra kiracı belirtilen süre içinde borcu ödemezse, alacaklı icra mahkemesinden tahliye isteyebilir. Bornova ve Buca'daki öğrenci konutlarında ya da kıyı ilçelerindeki sezonluk kiralamalarda kiracının adres bilgisi eksik kalabilir; sözleşmede tebligat adresinin açıkça yazılı olması, takibin hızını doğrudan etkiler. İcra yoluyla tahliye, kira davalarında aranan arabuluculuk şartından bağımsız işler; ancak takip yerine doğrudan tahliye davası açılmak istenirse önce arabulucuya başvurmak gerekir. Hangi yolun daha hızlı sonuç vereceği, kira sözleşmesinin içeriğine ve borcun niteliğine göre değerlendirilmelidir.
Haciz, Kıymet Takdiri ve İhale
İtirazsız kesinleşen takipte borçlunun banka hesapları, araçları, taşınmazları ve maaşı haczedilebilir; maaş haczinde kural olarak ücretin dörtte biri kesilir. İzmir'de haczedilen taşınmazlar arasında kıyıdaki yazlıklardan Ödemiş ve Tire'deki tarım arazilerine kadar geniş bir yelpaze bulunur. Haczedilen malın değeri bilirkişi tarafından belirlenir ve kıymet takdiri raporuna tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir. Değerin düşük gösterilmesi, ihalede malın gerçek değerinin altında el değiştirmesine yol açabileceğinden borçlu açısından bu itiraz önemlidir. Satışlar UYAP üzerinden elektronik ortamda da yapılmaktadır.
Ticari Alacaklarda Erken Önlem: İhtiyati Haciz
Liman ve dış ticaret şehri olan İzmir'de, borçlunun malını kısa sürede yurt dışına çıkarması ya da malvarlığını elden çıkarması ihtimali, alacaklıyı takipten önce harekete geçmeye zorlayabilir. Vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağı için ihtiyati haciz kararı istenebilir; vadesi gelmemiş alacaklarda ise borçlunun mallarını kaçırma hazırlığı gibi özel koşullar aranır. Mahkeme kural olarak alacaklıdan teminat ister ve karar uygulandıktan sonra belirli süre içinde takip başlatılması ya da dava açılması gerekir. Alsancak Limanı'ndan çıkışı beklenen bir yük ya da bir ihracatçının banka hesabı üzerinde zamanında konulan ihtiyati haciz, sonraki takibin sonucunu belirleyebilir.
Borçlunun Bilmesi Gerekenler
Bana gelen ödeme emrinde borcu kabul etmiyorum; ne yapmalıyım?
İlamsız takipte yedi gün, kambiyo takibinde beş gün içinde itiraz edilmelidir. İtiraz, ödeme emrini gönderen icra dairesine yapılabileceği gibi başka bir icra dairesi aracılığıyla da yapılabilir. Süre geçtikten sonra yapılacak itiraz, ancak gecikmenin haklı bir sebebe dayandığının ispatıyla dinlenir.
Borcu ödedim ama takip devam ediyor; ne olur?
Ödeme belgesiyle icra mahkemesine başvurulabilir; takip kesinleştikten sonra ödenmeyen bir borç nedeniyle haksız tahsilat yapılmışsa istirdat davası gündeme gelir.
İzmir'de bir alacağı tahsil etmek ya da hakkınızda başlatılan bir takibe karşı süresinde harekete geçmek istiyorsanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile dosyanızı birlikte inceleyebiliriz.
