Düzce'nin ekonomisi son yirmi beş yılda belirgin biçimde değişti. 1999 depremlerinin ardından il olan Düzce, İstanbul ve Kocaeli'ye yakınlığı, otoyol bağlantısı ve görece uygun arsa maliyeti sayesinde organize sanayi bölgelerinde yoğun bir fabrika yapılanmasına sahne oldu. Otomotiv yan sanayi, orman ürünleri, gıda ve tekstil işletmeleri binlerce kişiye istihdam sağlıyor. Öte yandan fındık hasadında çalışan mevsimlik işçiler ve kırsaldaki kayıt dışı çalışma da ilin iş hukuku gündeminin parçası. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Düzce'de işçi ve işverenlere iş hukukunun her aşamasında destek veriyoruz.
Önce Arabulucu, Sonra Düzce İş Mahkemesi
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma, yıllık izin ücreti ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Başvuru, işçinin ya da işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Anlaşma sağlanırsa son tutanak ilam niteliğindedir; sağlanamazsa dava yolu açılır.
Düzce Merkez Adliyesinde iş mahkemeleri bulunur. Merkez ilçe ile birlikte Gölyaka, Kaynaşlı, Cumayeri, Çilimli ve Gümüşova'daki işyerlerine ilişkin davalar bu mahkemelerde görülür. Akçakoca ve Yığılca'daki işyerleri için davanın hangi mahkemede görüleceği somut dosyaya göre değerlendirilmelidir; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. İstinaf incelemesi Sakarya Bölge Adliye Mahkemesinde yapılır.
İşe İade: Bir Aylık Süreyi Kaçırmayın
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi, feshin geçerli bir nedene dayanmadığını düşünüyorsa fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Arabuluculukta anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır. Düzce'deki büyük fabrikalarda toplu çıkışlar ya da sipariş daralmasına bağlı fesihler yaşandığında bu süreler sıklıkla gündeme gelir.
Fabrikada ve Bahçede Sık Görülen Uyuşmazlıklar
- Vardiya ve fazla mesai: Üç vardiyalı üretimde fazla çalışmanın bordroya yansımaması, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ödenmemesi.
- Servis ve yol: Kaynaşlı, Gölyaka ya da Akçakoca'dan sanayi bölgelerine servisle gidip gelen işçilerin servis kazaları da iş kazası sayılabilir.
- Taşeron ve alt işveren: Temizlik, yemek ve güvenlik işlerinde asıl işverenle alt işverenin müteselsil sorumluluğu.
- Fındık hasadı: Mevsimlik tarım işçilerinin ücret, konaklama ve kaza kaynaklı talepleri; çoğu zaman yazılı sözleşme olmadığından tanık ve ödeme kayıtları önem kazanır.
- Kamu işçileri: Belediyeler ve kamu kurumlarında çalışan işçilerin toplu sözleşme farkları ve kadro uyuşmazlıkları.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı
Pres, kesme ve ağaç işleme makineleriyle çalışılan işletmelerde uzuv kaybına yol açan kazalar ne yazık ki görülür. İş kazası sonrasında işveren kazayı Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmekle yükümlüdür. Kaza sigortalının çalışma gücünü azalttıysa SGK'dan sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilir; işverenin kusuru varsa maddi ve manevi tazminat davası da açılabilir. İş kazasından doğan tazminat davalarında arabuluculuk zorunlu değildir. Ceza soruşturmasında alınan kusur raporu, tazminat davasında da dikkate alınır.
Orman Ürünleri ve Atölyelerde Çalışma
Düzce'nin geniş ormanları, ilde kereste, levha ve mobilya gibi ağaç işleme faaliyetlerinin gelişmesine zemin hazırladı. Bu işletmelerde ahşap tozu, gürültü ve kesici makinelerle çalışma, meslek hastalıkları ve iş kazaları bakımından ayrı bir dikkat gerektirir. İşitme kaybı ya da solunum yolu hastalıklarının meslek hastalığı sayılması için SGK sürecinde sağlık kurulu raporları ve işyeri ortam ölçümleri belirleyicidir; kurumun ret kararına karşı iş mahkemesinde tespit davası açılabilir. Küçük atölyelerde ise sigortasız çalıştırma ve eksik gün bildirimi sık rastlanan sorunlardır. Hizmet tespit davası, çalışmanın geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılmalıdır.
İşverenler İçin Fesih Öncesi Kontrol Listesi
Düzce'deki üretim tesislerinde işverenin feshi usulüne uygun yapmaması, haklı bir nedenin bile işe iade davasında kaybedilmesine yol açabilir. Performans veya davranış nedeniyle fesihte işçinin savunmasının alınması, fesih bildiriminin yazılı ve gerekçeli olması, devamsızlık tutanaklarının günü gününe düzenlenmesi önemlidir. Toplu işçi çıkarmada ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili bölge müdürlüğüne, Türkiye İş Kurumu'na ve işyeri sendika temsilcilerine önceden bildirim yükümlülüğü vardır.
Düzce'den Sorular
İstifa ettim, kıdem tazminatı alabilir miyim?
Kural olarak istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak ücretin ödenmemesi, fazla mesainin karşılanmaması gibi haklı nedenlerle sözleşmeyi fesheden işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Feshin gerekçesini yazılı ve açık biçimde bildirmek önemlidir.
Bordromda asgari ücret görünüyor ama daha fazla alıyordum, ne olur?
Elden ödenen kısmın ispatı tanık, banka hareketleri ve emsal ücret araştırmasıyla yapılabilir. Kıdem tazminatı gerçek ücret üzerinden hesaplanır.
Düzce'de çalışma hayatından kaynaklanan bir uyuşmazlığınız varsa, sürelerin kaçmaması için belgelerinizle birlikte Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile erken aşamada görüşebilirsiniz.
