Denizli'de bir aile büyüğünün vefatı, çoğu zaman kentte bir daire, köyde bir bağ evi, Çivril ovasında bir elma bahçesi ya da babadan kalma bir tekstil atölyesinin hisseleri gibi birbirinden çok farklı varlıkların paylaşımını gündeme getirir. Mirasçıların bir kısmı Denizli'de, bir kısmı İzmir'de, İstanbul'da ya da yurt dışında yaşıyor olabilir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Denizli'de mirasçılık belgesinden ortaklığın giderilmesine kadar miras süreçlerinin her aşamasında hukuki destek veriyoruz.
İlk Adım: Mirasçılık Belgesi
Mirasçılık belgesi, eski adıyla veraset ilamı, noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Mirasçılar arasında ihtilaf yoksa noter yolu hızlıdır; yabancı uyruklu mirasçı bulunması, nüfus kayıtlarında eksiklik ya da vasiyetname varlığı gibi durumlarda mahkeme yoluna gitmek gerekebilir. Denizli Adliyesi'nde ve Acıpayam, Çivril, Tavas gibi mülhakat adliyelerde sulh hukuk mahkemeleri bu talepleri karara bağlar. Belge alındıktan sonra tapuda intikal işlemleri yapılır ve veraset ve intikal vergisi beyannamesi süresinde verilmelidir.
Borçlu Bir Mirası Reddetmek
Murisin borçları mal varlığını aşıyorsa mirasçılar mirası reddedebilir. Ret süresi, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını ve ölümü öğrendikleri tarihten itibaren üç aydır; beyan sulh hukuk mahkemesine yapılır. Denizli'de kredi ile büyümüş küçük tekstil işletmelerinin sahipleri vefat ettiğinde, banka ve tedarikçi borçları bu soruyu acil hâle getirir. Üç ay içinde terekenin borca batık olup olmadığı netleşmiyorsa resmi defter tutulması istenebilir. Mirasçının tereke mallarını satması veya kullanması gibi davranışlar ret hakkını kaybettirebileceğinden, karar verilmeden önce terekeye dokunulmaması gerekir.
Bağ, Bahçe ve Tarım Arazisinde Paylaşım
Denizli kırsalında miras uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı tarım arazileri üzerinedir. Çal'ın bağları, Çivril'in elma bahçeleri, Acıpayam ve Tavas'ın tarlaları kuşaklar boyunca bölünmeden kullanılmış, tapuda ise çok sayıda hissedara dağılmıştır. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, tarım arazilerinin asgari büyüklüğün altında bölünmesini sınırlar. Bu nedenle paylaşım çoğu zaman aynen taksim yerine satış yoluyla ortaklığın giderilmesi ya da mirasçılar arasında devir anlaşmasıyla çözülür. Ortaklığın giderilmesi davaları taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinde açılır; dava öncesinde arabulucuya başvurmak da zorunludur.
Saklı Payın Korunması ve Muvazaa
Murisin sağlığında taşınmazlarını mirasçılardan birine satış gibi gösterip devretmesi, Denizli'de sık rastlanan bir uyuşmazlık kaynağıdır. Gerçekte bağış olan bu işlemler, mirastan mal kaçırma amacıyla yapılmışsa muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açılabilir; bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Saklı payı zedelenen mirasçılar ise tenkis davası açabilir. Tenkis davasında hak düşürücü süreler, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrenmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıldır.
Aile Şirketlerinde Miras
Denizli'nin tekstil sektöründe pek çok şirket aile şirketi olarak kurulmuştur. Ortaklardan biri vefat ettiğinde, limited şirket paylarının mirasçılara geçişi, şirket sözleşmesindeki hükümler ve diğer ortakların önalım hakları önem kazanır. Mirasçıların şirket yönetimine katılmak mı, yoksa paylarının değerini almak mı istedikleri baştan netleşmelidir. Şirket değerlemesi tartışmalarında bilirkişi incelemesi kaçınılmazdır.
Sık Sorulan Sorular
Yurt dışında yaşayan mirasçı Denizli'ye gelmek zorunda mı?
Hayır. Konsolosluk veya noter onaylı vekâletname ile işlemler vekil aracılığıyla yürütülebilir; tapu intikali ve dava takibi bu şekilde yapılabilir.
Ortaklığın giderilmesinde arsa nasıl satılır?
Mahkeme satış kararı verirse taşınmaz satış memurluğu aracılığıyla ihaleyle satılır; mirasçılar da ihaleye katılabilir.
Vasiyetname ve Mirasçılar Arasında Anlaşma
Vasiyetname resmi, el yazılı veya olağanüstü hâllerde sözlü olarak yapılabilir. Murisin ölümünden sonra vasiyetnameyi bulunduran kişi, onu sulh hukuk mahkemesine teslim etmekle yükümlüdür; mahkeme vasiyetnameyi açar ve ilgililere tebliğ eder. Denizli'de özellikle yaşlı mirasbırakanların son yıllarında bir çocuğuna bakım karşılığı mal bırakması, ehliyet ve irade sakatlığı tartışmalarına yol açar. Vasiyetnamenin iptali davası, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrenmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır.
Mirasçılar dava yerine kendi aralarında anlaşmayı da tercih edebilir. Yazılı bir miras taksim sözleşmesi, hangi taşınmazın kime kalacağını, kimin diğerlerine ne kadar denkleştirme bedeli ödeyeceğini ve tapu masraflarını kimin karşılayacağını açıkça düzenlemelidir. Taşınmazlara ilişkin paylaşımın tapuda tescili için ayrıca resmi işlem gerekir. İyi hazırlanmış bir taksim sözleşmesi, Denizli'de yıllar süren ortaklığın giderilmesi davalarının önüne geçebilir; kötü hazırlanmış bir sözleşme ise yeni bir davanın başlangıcı olabilir.
Miras dosyalarında istinaf incelemesi de artık il içinde yapılır: sulh hukuk ve asliye hukuk mahkemelerinin kararlarına karşı başvurular, Eylül 2024'ten bu yana Denizli Bölge Adliye Mahkemesi'nin hukuk dairelerinde değerlendirilir. Bu, uzun süren ortaklığın giderilmesi ve tapu iptali davalarında taraflar için takip kolaylığı sağlar.
Denizli'deki bir miras dosyasında tapu kayıtlarını, nüfus bilgilerini ve aile içi anlaşmaları birlikte inceleyerek izlenecek yolu belirleyebiliriz.
