Ardahan'daki onaylı mandıraların yarısından fazlası Göle'de bulunur. Bu durum ilçenin çalışma hayatını büyük ölçüde belirler: sabahın erken saatlerinde köylerden süt toplayan şoförler, kazanların başında çalışan ustalar, paketleme ve satışta görev alanlar. Bunun yanında çobanlar, ormanlık alanlarda çalışan işçiler, yaz aylarında yol ve inşaat işlerinde çalışanlar ve ilçedeki kamu kurumlarında alt işveren aracılığıyla istihdam edilenler vardır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Göle'de işçilerin ve işverenlerin iş hukukundan doğan uyuşmazlıklarını takip ediyoruz.
Mandıralarda Ücret ve Fazla Mesai
Süt her gün gelir ve beklemez; bu yüzden mandıralarda iş, hafta sonu ve bayram demeden sürer. Fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücretleri, Göle'deki mandıra çalışanlarının en sık talep ettiği alacaklardır. Bu taleplerin ispatında puantaj kayıtları, süt kabul saatleri, tanık beyanları ve işyerine ait mesajlaşmalar kullanılabilir. Ücretin bir kısmının elden ödenmesi ya da sigortanın asgari ücret üzerinden yatırılması, gerçek ücretin tespiti bakımından ayrıca tartışılır.
Mandıra işinin süt sezonuna göre yoğunlaşıp azalması, bazı çalışanların yılın belirli aylarında çalıştırılması sonucunu doğurur. Bu tür çalışmalarda her sezon için yeni bir sözleşme yapılıp yapılmadığı ve sürelerin birleştirilip birleştirilemeyeceği, kıdem tazminatı hesabını doğrudan etkiler.
Çobanlık ve Küçük Hayvancılık İşletmeleri
Göle'de sürü otlatan çobanlar ile küçük aile işletmelerinde çalışanların durumu farklıdır. Elli işçiden az işçi çalıştırılan tarım işlerinde 4857 sayılı İş Kanunu uygulanmaz; bu ilişkilere Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır. Ücretin hayvan, ürün ya da yem gibi ayni ödemelerle karışık yapılması, sezon sonunda hesap görülmesi ve sözlü anlaşmalar bu ilişkilerin olağan görünümüdür; uyuşmazlık çıktığında neyin kararlaştırıldığını ispatlamak güçleşir.
Orman ve Yol İşlerinde İş Kazaları
Ardahan ormanlarının önemli bir bölümünün Göle'de olması, ağaç kesimi ve taşıma işlerini ilçenin gündemine taşır. Bu işlerde devrilen ağaç, iş makinesi ve eğimli arazi kaynaklı kazalar ağır sonuçlar doğurabilir. Kısa sürede tamamlanmaya çalışılan yol ve inşaat işlerinde de düşme ve makine kazaları yaşanır. İş kazasından sonra kaza tutanağı, SGK bildirimi ve tanık bilgileri vakit kaybetmeden kayıt altına alınmalıdır. İş kazasından doğan tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir.
Arabuluculuk, Görevli Mahkeme ve Süreler
İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İşe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Anlaşma olmazsa dava açılır; Ardahan'da ayrı bir iş mahkemesi listelenmediğinden, iş davalarına bakmakla görevli mahkemenin Göle Asliye Hukuk Mahkemesi mi yoksa Ardahan merkezdeki mahkeme mi olduğu dava öncesinde kontrol edilmelidir. İstinaf mercii Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi'dir.
Göle'deki kamu kurumlarında alt işveren aracılığıyla çalışan temizlik, güvenlik ya da kalorifer işçilerinin alacaklarında, asıl işveren olan kurum da belirli koşullarda sorumlu tutulabilir; ihale dönemleri değiştikçe işverenin değişmesi kıdem hesabında dikkat ister.
Göle'den Sorular
Mandırada sigortasız çalıştım; geçmiş sürem için ne yapabilirim?
Kayıt dışı geçen çalışma süreleri için hizmet tespit davası açılabilir. Bu dava hak düşürücü süreye bağlıdır; çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
Göle'de bir iş ilişkisinden doğan alacaklarınız varsa, süreleri kaçırmadan belgelerinizi birlikte inceleyebiliriz.
