Buca'nın çalışan nüfusu büyük ölçüde ilçe dışına akar: sabah saatlerinde Şirinyer'den İZBAN'a binen, otobüsle Konak'a ya da Bornova'daki işyerlerine giden binlerce kişi vardır. İlçenin içinde ise mahalle çarşılarındaki esnaf, inşaat şantiyeleri, özel okullar, kafeler ve hızla artan site yönetimlerinde çalışan güvenlik ve temizlik personeli önemli bir yer tutar. Üniversite çevresinde yarı zamanlı çalışan öğrenciler de cabası. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Buca'da yaşayan işçilerin ve Buca'da faaliyet gösteren işverenlerin iş hukukundan doğan uyuşmazlıklarında danışmanlık ve temsil hizmeti sunuyoruz.
Önce Arabulucu, Sonra Mahkeme
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İşe iade için süre kısadır: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabuluculuk bürosuna başvurulmalı, anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır. Buca'da çalışan ya da işvereni Buca'da bulunan kişilerin davaları, İzmir Adliyesi'ne bağlı İzmir iş mahkemelerinde görülür. Bu mahkemeler Bayraklı'daki Mansuroğlu ek hizmet binasında bulunur. Yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yere göre belirlenir; Buca'da oturup Kemalpaşa ya da Torbalı'daki bir fabrikada çalışan kişi için yetki ayrıca değerlendirilmelidir.
Buca'da Sık Karşılaşılan İşçilik Uyuşmazlıkları
- Kayıt dışı ya da eksik bildirilen ücret: Esnaf yanında ve küçük işletmelerde ücretin bir kısmının elden ödenmesi yaygındır. Gerçek ücret; tanık, banka hareketleri ve emsal ücret araştırmasıyla ispatlanabilir.
- Site görevlileri: İlçede sayısı artan sitelerde çalışan güvenlik, bahçe ve temizlik personelinde alt işveren değişiklikleri sırasında kıdem sürelerinin sıfırlanması sık rastlanan bir sorundur. Asıl işveren olan site yönetimi ile alt işverenin birlikte sorumluluğu gündeme gelebilir.
- Öğrenci ve yarı zamanlı çalışanlar: Kısmi süreli çalışan da yıllık izin, kıdem ve sigorta bakımından korunur; deneme süresi ve sözleşme türü kayıtlarda nasıl gösterildiyse önce o incelenir.
- Özel okul ve kurs öğretmenleri: Dönem sonunda sözleşmenin yenilenmemesi, belirli süreli sözleşmenin zincirleme yapılıp yapılmadığı sorusunu doğurur.
Şantiyelerde İş Kazası
Kentsel dönüşümün hız kazandığı Buca'da yıkım ve inşaat şantiyeleri iş kazalarının başlıca kaynağıdır. İş kazası işveren tarafından üç iş günü içinde SGK'ya bildirilmelidir. Kazadan doğan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk zorunlu değildir; doğrudan dava açılabilir. Kusur oranı bilirkişi raporu ile belirlenir, SGK'nın bağladığı gelirler hesapta dikkate alınır. Taşeron zinciri uzun olan şantiyelerde asıl işverenin de sorumluluğu araştırılmalıdır.
Süreler ve Belgeler
Kıdem, ihbar, ücret, fazla çalışma ve yıllık izin ücreti alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. Yine de iş ilişkisi biter bitmez SGK hizmet dökümü, bordro, banka kayıtları ve işyerindeki yazışmaların saklanması ispat açısından büyük kolaylık sağlar. İşveren tarafında ise fesih bildiriminin yazılı ve gerekçeli yapılması, savunma alınması ve sözleşme ile işyeri yönetmeliklerinin güncel tutulması uyuşmazlığı önleyici adımlardır.
İşveren Olarak Buca'da Dikkat Edilecekler
Buca'da mahalle ölçeğinde çalışan kafe, fırın, market ve atölyelerin önemli bir kısmı birkaç işçiyle faaliyet gösterir. Bu ölçekteki işletmelerde işe giriş bildirgesinin süresinde verilmesi, puantaj kayıtlarının tutulması, yıllık izinlerin imzalı belgeye bağlanması ve fesihte yazılı bildirim yapılması, ileride açılacak bir davada işverenin elini güçlendirir. Arabuluculuk görüşmesine hazırlıklı gitmek de sürecin dava aşamasına taşınmadan çözülmesine yardımcı olur.
Buca'da yaşıyor ya da çalışıyorsanız ve iş ilişkinizle ilgili bir sorun yaşıyorsanız, belgelerinizle birlikte dosyanızı değerlendirebiliriz. Bu içerik genel bilgi niteliğindedir.
