Bayındır'da bir fidanlık sahibinin vefatı, aile için yalnızca yas değil, aynı zamanda acil bir işletme sorunudur. Seralardaki bitkiler bakım bekler, işçilerin ücretleri ödenmelidir, verilmiş siparişler teslim edilmeli, kiralık arazinin sözleşmesi ve banka kredileri takip edilmelidir. Mirasçılar arasında kimin işletmeyi yürüteceği, kimin payını alıp ayrılacağı konuşulmadan geçen her ay hem işletmenin değerini hem de aile içindeki güveni aşındırır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Bayındır'da taşınmazı ya da işletmesi bulunan bir murisin mirasçılarına paylaşımın her aşamasında destek veriyoruz.
Önce Tablo: Mirasçılar, Mallar ve Borçlar
İlk adım mirasçılık belgesinin noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınmasıdır. Ardından terekede neler bulunduğu çıkarılmalıdır: Bayındır'daki tapulu araziler, seralar ve diğer yapılar, araçlar ve ekipman, banka hesapları, alacaklar ile kredi ve ticari borçlar. Fidan stoku da terekenin bir parçasıdır ve değeri zamanla değişir. Türkiye'de bulunan mirasçılar için veraset ve intikal vergisi beyannamesi ölümden itibaren dört ay içinde verilmelidir.
Borçlu Bir İşletme Miras Kaldıysa
İşletme kredileri ve tedarikçi borçları terekenin aktifini aşıyorsa mirasçılar mirası reddetmeyi düşünebilir. Reddi miras, ölümün öğrenildiği tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan beyanla gerçekleşir. Ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğu açıkça belliyse ya da resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır; bu durumun tespiti için ayrıca dava açılabilir. Mirasçıların bu süre içinde tereke mallarını satmak ya da işletmeyi kendi adına sürdürmek gibi davranışlarla mirası kabul etmiş sayılmamaya dikkat etmesi gerekir.
İşletmeyi Bölmeden Paylaşmak
- Rızai paylaşım: Mirasçılardan biri işletmeyi devralıp diğerlerine pay bedeli öder. En hızlı ve işletmeyi koruyan yol budur; ödeme planı ve teminat yazılı olmalıdır.
- Ortaklığın giderilmesi: Anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde dava açılır. Tarım arazileri, 5403 sayılı Kanun nedeniyle asgari büyüklüğün altında bölünemediğinden çoğu zaman satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verilir.
- Mirasçılık topluluğuna temsilci: Mirasçılar işletmenin yönetimi konusunda anlaşamıyorsa, mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh hâkimi paylaşmaya kadar topluluğa bir temsilci atayabilir. Bayındır'da bakımı bir gün bile aksatılamayacak bir fidan stoku söz konusuysa bu yol, işletmenin değerini korumaya yardımcı olabilir.
- Mirasçılar arasında ortaklık: İşletmeyi birlikte sürdürmek isteyen mirasçılar, aralarında yazılı bir ortaklık ya da şirket yapısı kurarak yönetimi ve kâr paylaşımını belirleyebilir.
Kiralık Arazi, Sera ve Muvazaa
Murisin kiracı olduğu arazideki kira ilişkisi mirasçılara geçer; mirasçılar kanundaki şartlarla sözleşmeyi feshedebilir. Kiralık araziye kurulmuş seraların ve yapıların durumu ise sözleşmeye göre değerlendirilir. Murisin sağlığında araziyi çocuklarından birine satış görünümünde devretmesi hâlinde diğer mirasçılar muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bağış ya da vasiyetle saklı payların zedelendiği durumlarda tenkis davası gündeme gelir.
Bayındır'dan Gelen Bir Soru
Babamın fidanlığını ben işletiyorum; kardeşlerim ürün gelirinden pay isteyebilir mi?
Paylaşım yapılana kadar işletme mirasçıların ortak malıdır. İşleten mirasçı gelir ve giderlerini belgelemeli, diğer mirasçılarla yazılı bir anlaşma yapmalıdır; aksi hâlde Bayındır'daki bir paylaşım davasında bu hesaplar ayrıca tartışılır.
Bayındır'daki bir mirasla ilgili ilk adımı atmadan önce tereke ve borç durumunu birlikte değerlendirmek, sonraki aşamalarda yaşanabilecek hak kayıplarını azaltır. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır.
