Çivril'de çalışma hayatının takvimi tarımla belirlenir. İlkbaharda budama ve ilaçlama, yazın sulama, sonbaharda elma hasadı ve ardından ürünün soğuk hava depolarına alınması; her dönemin kendi işçisi ve kendi uyuşmazlıkları vardır. Yıl boyu çalışan depo ve tarım işletmesi işçileri, kamu kurumlarında alt işveren aracılığıyla çalışanlar ve ilçedeki esnafın yanında çalışanlar da Çivril'in iş gücünü oluşturur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Çivril'de çalışan işçilere ve işverenlere iş hukuku alanında danışmanlık ve vekillik hizmeti veriyoruz.
Tarım İşçileri İçin Hangi Kurallar Geçerli?
İş Kanunu, elli veya daha az işçinin çalıştığı tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerini kapsamı dışında bırakır. Bu, Çivril'deki küçük ve orta ölçekli elma bahçelerinde çalışan işçilerin önemli bir kısmının İş Kanunu'na değil, Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümlerine tabi olduğu anlamına gelir. Bu ayrım; kıdem tazminatı, fazla çalışma ve fesih kuralları bakımından sonuç doğurur ve uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceğini de etkileyebilir. Buna karşılık tarım ürünlerini işleyen, depolayan veya paketleyen sanayi niteliğindeki işyerleri, tarım işi sayılmaz ve genel kurallara tabidir. Bu yüzden Çivril'de bir işçinin haklarını belirlemenin ilk adımı, çalıştığı işin ve işyerinin niteliğini doğru tespit etmektir.
Mevsimlik İşçilikte Sık Görülen Sorunlar
- Aracı ve elçi sistemi: İşçilerin bir aracı tarafından toplanıp bahçelere götürülmesi; ücretin kim tarafından ve ne kadar kesintiyle ödendiği.
- Sigortasız çalışma: Kısa süreli işlerde SGK bildirimi yapılmaması; hizmet tespiti davası ile sürelerin kayda geçirilmesi.
- Taşıma ve barınma: İşçilerin traktör römorku veya uygun olmayan araçlarla taşınması, barınma koşulları.
- Ücretin ödenmemesi: Hasat sonunda ürün satılmadan ücret ödenmeyeceği yönündeki uygulamalar.
Depo, Ahır ve Tarlada İş Kazası
Elma toplarken merdivenden düşme, ilaçlama sırasında zehirlenme, traktör devrilmesi, soğuk hava depolarında forklift kazaları ve ahırlarda hayvan kaynaklı yaralanmalar, Çivril'de karşılaşılan iş kazalarına örnektir. Kaza sigortalı bir işçinin başına geldiyse SGK'ya bildirim yapılır ve işçiye geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilir. İşverenin kusuru varsa işçi ayrıca maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Sigortasız çalışan işçinin geçirdiği kaza da iş kazası olarak tespit ettirilebilir; ancak ispat yükü ağırlaşır.
Dava Yolu
İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk Çivril'de yürütülebilir. Anlaşma sağlanamazsa, iş davalarına bakmakla görevli mahkemede dava açılır; Çivril Adliyesi'nde ayrı bir iş mahkemesi listelenmediğinden, görevli ve yetkili mahkeme dava öncesinde dikkatle belirlenmelidir. İstinaf incelemesi Denizli Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Sık Sorulan Soru
Sadece hasat döneminde çalıştım, sigortamı yaptırabilir miyim?
Sigortasız geçen çalışma süreleri için, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde hizmet tespiti davası açılabilir. Tanıklar, ödeme kayıtları ve işverenin bahçe ve ürün kayıtları bu davalarda delil olarak kullanılır.
Çivril'de alt işveren aracılığıyla kamu kurumlarında çalışan temizlik, güvenlik ve bakım işçileri için ise İş Kanunu hükümleri geçerlidir. Bu işçilerde ihale dönemleri arasında kıdemin birleştirilmesi ve asıl işverenin sorumluluğu, kıdem tazminatı hesabında öne çıkan konulardır.
Çivril'de çalıştığınız işle ilgili bir uyuşmazlıkta, çalışma şeklinizi ve belgelerinizi birlikte inceleyerek haklarınızı netleştirebiliriz.
